29.03.07 Hoe staat het met de ratten? Een wat vreemde, maar in ‘Notre Dame’ niet ongebruikelijke vraag, want ons handelen wordt er danig door bepaald. De gezondheid van onze wijk is in het geding, maar het is meer dat de ratten een bijproduct zijn van de massa’s mensen die zich binnen de stadsmuren van allerhande taakjes kwijten zoals met koetsjes op zoek naar overwinningspunten rondrijden, de kinderen naar kostschool sturen of kwetsuren in het hospitaal laten behandelen. Wie zich in het park vertoont, of het sanatorium goed uitrust, kan zich verzekeren van gezonde lucht en hoeft niet zo bang te zijn voor de ziektes die onze kleine nachtelijke vrinden kunnen overbrengen. Wie de Parijse Rattennorm overschrijdt, moet aan het eind van elk van de rondes twee overwinningspunten inleveren, alsmede een invloedssteen, een blokje dus, realistischer is het niet en dat scheelt weer inlevingsgevoel. Met vier van deze blokjes in onze eigen kleur gaan we het spel in; later kunnen we er nog meer verdienen. Iedere speler heeft een eigen blinde stapel van negen actiekaarten, waarvan er in een ronde drie op de hand worden genomen. Een spel duurt drie rondes van drie, eh, rondes, negen rondes dus eigenlijk, met een kort intermezzo voor de waardering van de Notre Dame waar eveneens punten te halen zijn. De eigen kaartenstapel wordt dus drie keer rondgespeeld. Van de drie getrokken kaarten mag een speler er een houden; de andere twee geeft hij door aan de linkerbuurman. Tegelijkertijd krijgt hij er twee van zijn rechterbuurman, waarvan hij er weer eentje mag houden; de laatste geeft hij weer door. Op deze manier begint elke speler elke ronde met drie kaarten, waarvan hij er twee mag uitspelen; de derde wordt niet uitgevoerd maar blind samen met de tweede kaart afgelegd.
In elke wijk staan de spelers dezelfde gebouwen ter beschikking die overeenkomen met de actiekaarten. Speelt een speler een actiekaart voor een gebouw, dan plaatst hij er eerst een blokje, en krijgt er vervolgens de revenuen van: liggen er op een gebouw meer blokjes, dan wordt de opbrengst – bijvoorbeeld in geld, punten, blokjes uit de voorraad of bewegingsmogelijkheid van de koets – allengs groter.
Aan het begin van elke ronde worden drie personenkaarten opengelegd die voor extraatjes kunnen zorgen. Helaas zijn deze personen ook verantwoordelijk voor de ratten in het spel: onderaan de kaarten staan nul tot drie ratten per kaart afgebeeld; het totaal is het te bestrijden aantal voor die ronde. Met het sanatorium kan telkens een rat worden bestreden, net zoals met het park. Elke keer dat er hier een blokje wordt gelegd, mag de betreffende speler zijn zwarte peststeen op een waterspoor vlak buiten de wijk terugzetten. Aan het eind van de ronde gaan de spelers het totaal van de ratten vooruit, met persoonlijke aftrek voor individuele bijdrages (aantal blokjes) in het sanatorium. Het totaal mag, op straffe van eerder genoemde sanctie, nooit boven de 9 uitkomen.
Elke speler heeft in Notre Dame min of meer zijn eigen lot in handen; hij kiest zelf welke kaart hij het liefst wil houden en spelen, en hoopt op een passende tweede kaart van een van de spelers rechts naast hem. Wat te doen: eerst het sanatorium op sterkte brengen en zo de ratten bestrijden, of meteen beginnen met punten rapen met de koets, die qua vorm verdacht veel op een Volkswagen Kever lijkt?
Zonder geld te komen zitten is ook niet fijn; op deze manier kan er nooit vertegenwoordiging worden gekocht in de Notre Dame, of een van de personen worden omgekocht. Er leiden vele wegen naar de overwinning, maar er is geen duidelijk pad; dat komt ook door de volgorde waarin de kaarten zich aandienen en gespeeld kunnen worden. En hoewel je soms graag twéé eigen kaarten zou willen houden om te spelen, je mag er maar eentje houden. Soms echter heeft je buurman nou net precies diezelfde kaart van zijn kleur niet nodig, en wordt ie je alsnog in de schoot geworpen! Een beetje geluk moet je dus wel hebben, in Notre Dame. Is dat erg? Nou neu, we zijn lekker bezig onze zetten te optimaliseren, en de ene keer lukt dat beter dan de andere keer. Hoewel iedere speler de ratten individueel te lijf moet gaan, is er toch iedere ronde een gevoel van verbondenheid als de personenkaarten worden opengedraaid - wat? acht ratten! of: oh, drie, makkie! We doen een beetje van dit, en een beetje van dat, en hopen dat dat ons meer punten oplevert dan de medespelers. Hierdoor is er toch het licht knagende (!) gevoel dat een duidelijke richting ontbreekt; er is ook geen echte grande finale waar naartoe moet worden gewerkt. Dat hoeft ook niet per sé, Notre Dame is zoals het is een leuk spel om te spelen; echter, spelers die een tweede ‘Puerto Rico’ of ‘Die Fürsten von Florenz’ hadden verwacht moeten nog even doorgaan met hun gebed.
Notre Dame, Stefan Feld, Alea/Ravensburger, 2007 - 2 tot 5 spelers vanaf 10 jaar, 45 tot 75 minutenxxtop